مهدی بوترابی Mehdi Boutorabi
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ مهدی بوترابی Mehdi Boutorabi
آرشیو وبلاگ
      اینترنت و جهان و جامعه مجازی (فرهنگ و سياست و اقتصاد اينترنت و جامعه و جهان مجازي)
بعنوان مدیر گروه سایتها نگاهم به وبلاگ کاملا تجاری است نویسنده: مهدی بوترابی Mehdi Boutorabi - چهارشنبه ۸ اسفند ۱۳۸٦

لینک مطلب:

فرزانه نزاکتی -وبلاگ عرصه جدیدی است که همزمان با دیگر نقاط جهان در ایران نیز مورد توجه قرار گرفته است. کمتر کسی است که قدم به دنیای مجازی گذاشته باشد و با وبلاگ ناآشنا باشد. نتایج یک پایان نامه در این باره نشان می دهد که 42 درصد از کاربران اینترنت در خاورمیانه، ایرانی هستند و حدود 70 درصد از این کاربران نیز دارای یک تا دو وبلاگ هستند. وبلاگ یا بلاگ ترکیبی است از دو کلمه وب به معنای شبکه جهانی و لاگ به معنای گزارش روزانه یا روز نوشت; یاداشت هایی که در وبلاگ نوشته می شوند، ممکن است خاطرات شخصی، خبر، مقالات علمی و هرگونه مطلب قابل نگارشی باشند. فضای وبلاگ برخلاف فضای سایت غیررسمی و با ادبیاتی خودمانی است. قالب وبلاگ به عنوان فضای متعلق به فرد شناخته شده است که از یک پیوستگی پیام برخوردار است.
 تعداد وبلاگ ها در ابتدا بسیار اندک بود، زیرا تنها کسانی این امکان برایشان میسر بود که دانش ساخت یک وب سایت را به صورت حرفه ای داشتند، اما در سال 1999 با راه اندازی چندین سرویس رایگان و ارزان قیمت، تعداد وبلاگ ها ناگهان رو به افزایش نهاد. ما اکنون با یک رشد کمی و کیفی انفجاری وبلاگ ها مواجه هستیم به گونه ای که شروع 100 وبلاگ در سال های 1996 و 1997 به 50 میلیون وبلاگ در سال 2005 تبدیل شده است.پدیده وبلاگ نویسی در ایران نیز برای نخستین بار در سال 1380 آغاز شد. نخستین وبلاگ فارسی در همین سال توسط سلمان جریری و پس از وی حسین درخشان راه اندازی شد. یک سال بعد، اولین سرویس وبلاگ نویسی ویژه فارسی زبانان در وب سایت پرشین بلاگ در ایران آغاز به  کار کرد. در حال حاضر پنج بلاگ سرویس یا سایت اصلی ارایهدهنده خدمات رایگان  وبلاگ  نویسی فارسی بر روی اینترنت وجود دارد: پرشین بلاگ، بلاگفا، میهن بلاگ، بلاگ اسکای و پارسی بلاگ. البته به این آمار باید سایت بلاگر که زیر مجموعه گوگل است و سایر وب سایت های خارجی که امکان فارسی نویسی به کاربران می دهند نیز بر لیست اضافه کرد.بنابراین نکته مهمی که نباید فراموش کرد این است که در حال حاضر وبلاگ نویسی نیاز به دانش فنی کمی دارد و به همین دلیل است که در میان جوانان ایرانی با هر سطحی از تخصص، وبلاگنویسان فعالی دیده می شود. به طور کلی، ایرانیان استعداد شگرفی در زمینه تولید محتوا در فضای وبلاگی از خود نشان داده اند. کسب رتبه چهارم وبلاگ نویسی در سالهای 1383 و 1384 و دارا بودن رتبه 12 در سال 1385 بر طبق آمارهای مستند سایت های رصدکننده اینترنت مستندی بر این مدعاست.وبلاگ از این نظر که دسترسی به ابزارهای تولید، توزیع و مصرف فرهنگی و در نتیجه مشارکت فرهنگی را ارتقا» می دهد، یک امکان برای توسعه فرهنگی خوانده شده است. این رسانه همچنین می تواند با فراهم آوردن زمینه برای دسترسی همگانی و برابر و امکان مباحثه در همه امور، حوزه عمومی را گسترش دهد. حتی بعضی از نظریه پردازان معتقدند که اینترنت خود یک حوزه عمومی نوین که می توان آن را "حوزه عمومی مجازی یا سایبر" نامید، به وجود آورده است.اما آن چه در ایران کمتر کسی به آن توجه می کند، وجه اقتصادی کار در فضای وب و به خصوص وبلاگ است. آیا تا به حال از خود پرسیده اید که هزینه های بلاگ سرویس ها چگونه تامین می شود؟ به عبارت دیگر منابع درآمدی سایت هایی که خدمات وبلاگ را بصورت رایگان ارائه می دهند چیست؟ مدیران بلاگ سرویس ها با چه هدفی به این زمینه روی آورده اند؟ برای پاسخ گفتن به این پرسش ها و آشنایی با زمینه های کاری یک بلاگسرویس ایرانی، به سراغ دکتر مهدی بوترابی، مدیر گروه سایت های پرشین بلاگ، رفته ایم. وی فارغ التحصیل دکترای تاریخ با گرایش تاریخ ایران پیش از اسلام از دانشگاه تربیت مدرس است. دکتر بوترابی در حال حاضر صاحب چند شرکت تجاری و فعالیت اصلی اش در زمینه فناوری اطلاعات(IT) است. حاصل این گفتگو را در زیر می خوانید:
با بازکردن صفحه اصلی پرشین بلاگ این جمله به چشم می خورد که "پرشین بلاگ بزرگترین جامعه اینترنتی ایرانیان"; آیا این جمله هنوز هم شعار پرشین بلاگ است؟
- این شعار اولیه پرشین بلاگ بوده است. می دانید که پرشین بلاگ در خرداد ماه 1381 تاسیس شد. من اواخر سال 82 به این تیم ملحق شدم اما از آن پس نیز در جهت تحقق این شعار تلاش کردم چون مورد علاقه بنده نیز هست.
تعریف شما از جامعه اینترنتی چیست؟
- در اینترنت معمولا وبلاگ اجتماع یا جامعه نیست. در زمانی که پرشین بلاگ فعال شد، این شعار مهمترین مرکز تجمع اینترنتی را نشان می داد. به دو تعبیر این شعار همچنان درست است: اول این که در هیچ بلاگ سرویسی تعاملات اجتماعی به اندازه پرشین بلاگ نیست. تعداد گردهمایی هایی که اعضای پرشین بلاگ برگزار می کنند شامل جشنواره و نشست و مراسم و... چندین برابر بلاگ سرویس های دیگر است. دوم اینکه پرشین بلاگ صرفا یک بلاگ سرویس نیست. داخل آن سرویس های دیگری قرار داده شده است مانند سرویس آماری پرشین استت. همه بلاگ سرویس ها، استت خود را از جای دیگر می گیرند اما صدها هزار وبلاگ مشتری خدمات آماری گروه سایت های اینترنتی پرشین بلاگ هستند.
ممکن است درباره نسخه جدید پرشین بلاگ هم توضیح فرمایید؟
- نسخه جدید پرشین بلاگ که روی دامنه com.MyPersiandlog  ارائه شده است، مجهز به سیستم های جدید و قابل رقابت با سرویس های خارجی وردپرس و بلاگ اسپات است. سرعت لود این سیستم بالاست و قالب ها و طرح های جدید و متنوعی دارد. این سیستم از نظر مدیریتی و کار تخصصی محصول تقریبا دو سال کار یک تیم چهار نفره است که بیشتر از یک هفته است  بر روی دامنه اصلی ir.Persiandlog قرار گرفته است . تیم فناوری اطلاعات و ارتباطاتی که مدیریت آن را برعهده دارم، از سال 70 تا کنون تجربه کار گروهی و شرکتی دارد و سعی کرده ایم از تمام این تجارب به نحو احسن استفاده کنیم. با راه اندازی این نسخه، رقابت با سرویس های خارجی معنا پیدا می کند.
ظاهرا خود شما هم وبلاگ نویس فعالی هستید. چند وبلاگ دارید و در چه زمینه هایی می نویسید؟
- بله چندین وبلاگ دارم. در وبلاگی به نام اینترنت ایده ها و مطالبم درحوزه IT را می نویسم. در وبلاگ اکرنه عقاید شخصی و سیاسی ام را می نویسم. وبلاگ طنز نیز دارم و در مورد هم تباران تاجیک نیز مطلبی در وبلاگ پامیران مینویسم. در بعضی وبلاگ های گروهی مانند وبلاگ ویسپوران و منجی نیز به عنوان عضو مهمان گاهی مینویسم.
در حال حاضر چه تعداد وبلاگ در پرشین بلاگ وجود دارد؟
- تا کنون یک میلیون 200 هزار ID و چند صدهزار وبلاگ فعال در پرشین بلاگ ثبت شده است. البته می دانید که دامنه ما سرقت شد و این برای یک سایت ضربه ای نهایی است اما پرشین بلاگ از این بحران سرافراز بیرون آمد هر چند نتوانستیم دامنه را پس بگیریم ولی به آینده مطمئن تر از گذشته ایم.گروه سایت های ما روزبروز فعالتر می شود، به طوری که الان پرشین استت بیش از 400 هزار کاربر دارد.همچنین مای پردیس که ده ها هزار عضو دارد و در ماه گذشته دو بار بالاترین رکورد خود را شکسته است. وبلاگ های همکاری داوطلبانه یا فنز نیز که باشگاه طرفداران پرشین بلاگ است و سایت تودی لینک را سایت تکنوراتی در زمره سایت های برتر معرفی کرد.
تعداد بازدیدکننده های پرشین بلاگ چقدر است؟
- تعداد بازدید ماهانه پرشین بلاگ بالغ بر ده ها میلیون نمایش است که به همین جهت در زمره پر بازدید ترین سایت های فارسی است و البته گروه سایت های پرشین بلاگ بزرگترین گروه سایت های فارسی زبان است.
فعالان عرصه بلاگ همیشه از مشکلات مالی گلایه داشتهاند. شما چطور؟ پس از سرقت دامنه با مشکلات مالی چطور کنار آمدید؟
- مشکلات مالی پرشین بلاگ پس از سرقت دامنه، قطعا بیشتر شده است. کار کردن در بخش خصوصی در ایران سخت است. در زمینه IT و وب سخت تر و در زمینه بلاگ سرویس واقعا سخت تر است. ما موقعیتی داریم که دائما در حال تغییر است چه از نظر نیرو و چه سرمایه و شرایط اجتماعی و غیره.
ماهیت دموکراتیک وبلاگ چطور؟ آیا آزادی بیانی که در وبلاگ نویسی وجود دارد هم باعث اخلال در پیشرفت کار شما می شود؟
- خیر. درست است که جو در مورد وبلاگ حساس شده است اما این از نظر اقتصادی اهمیت ندارد. مهم این است که بازار هنوز در این زمینه بالغ نشده است و باید تلاش جمعی سایت ها در این زمینه ادامه یابد.اقتصاد پرشین بلاگ به انتخابات و مسائل سیاسی هم ربط دارد. اگر جو امید به آینده در بین بلاگرها ایجاد شود بر فعالیت های خود می افزایند و برعکس ناامیدی موجب مهاجرت مغزها و قلب ها و قلم های دیجیتال می شود.
در حال حاضر درآمد پرشین بلاگ تنها از طریق تبلیغات است؟
- بله. مهمترین بخش از درآمدهای پرشین بلاگ، تبلیغات است. الگوی درآمدی پرشین بلاگ از راه ترافیک است که از این طریق بازاریابی الکترونیک و نمایش بنرهای تبلیغاتی صورت می گیرد. انجام تبلیغات برخی از دیگر سایت ها نیز از منابع درآمدی ماست.
برخی از وبلاگ ها با وارد نمودن کدهای خاص، تبلیغات روی وبلاگ را حذف می کنند آیا آن ها را می بندید؟ یا لااقل اخطار می دهید؟
- خیر. با وجود اینکه برخلاف پروتکل ماست، چون تعداد آنها اندک است با آن ها کاری نداریم و فعلا اقدام خاصی انجام نمی دهیم.
مخاطب هدف تبلیغات وبلاگ کیست؟ به عبارت دیگر تبلیغات براساس چه منطقی روی وبلاگ قرار می گیرد؟
- ما برای این کار یک سیستم تبلیغاتی داریم. در حوزه IT همه کارها مستشاری است چرا که این دانش در خارج از کشور تولید شده است و قواعدی دارد و ما فقط در بخش هایی از آن می توانیم بومی سازی کنیم. این سیستم هدایت تبلیغات;  بنرها را بصورت تصادفی روی وبلاگ ها قرار می دهد. ولی امکان آن را نیز دارد که بر اساس محتوای هر وبلاگ تبلیغات خاصی را به آن اختصاص دهد یا بر اساس مکان مخاطب تبلیغات خاصی مثلا مربوط به انتخابات مجلس در یک استان یا شهر را نمایش دهد.
به عنوان مدیر سایت، نظر شما درباره همخوانی آگهی با محتوای وبلاگ چیست؟
- قطعا بهتر است که آگهی با محتوای وبلاگ همخوانی داشته باشد. ما قبلا برای آگهی هایی مثل فروش کتاب چنین کاری کرده ایم اما بازار هنوز چنین امکانی را نمی شناسد. در عین حال در وبلاگ تبلیغ بصورت برندینگ اتفاق می افتد و توجه به این نکته نیز لازم است که برندهای خاص و عام داریم و کسانی که فعلا از اینترنت برای بازاریابی استفاده می کنند با مخاطبان عام برخورد می کنند.
به نظر می آید که تنوع آگهی های پرشین بلاگ کم است. در بسیاری از وبلاگ ها آگهی یکسان است. آیا در پذیرش نوع آگهی محدودیتی دارید؟
- خیر. اگر هر وبلاگ را چند بار رفرش کنید دامنه آگهی های درون وبلاگ مشخص می شود. در مورد صفحه اول هم همین طور است اما تنوع آن کمتر است. در صفحه اول بعضی از مشتریان ما صد در صدی هستند یعنی تمام مدت نمایش داده می شوند. بعضی دیگر 50 درصدی یا کمتر هستند که تغییر می کنند. این بر اساس خواست مشتری است. گاهی اوقات تبلیغات یک مشتری به چشم نمی آید که به دلیل کم بودن تعداد نمایش در ظرف عظیم وبلاگ های فارسی است. معمولا توصیه می شود که مشتریان کمتر از 20 تا 30 هزار بار نمایش در روز سفارش ندهند چون آگهی شان کمتر دیده می شود.
قیمت هر آگهی در پرشین بلاگ چقدر است؟
-1 تا 2 تومان برای هر بار نمایش.
به عنوان آخرین سئوال، نگاه شما به عرصه وبلاگ بیشتر اجتماعی و سیاسی است یا تجاری؟
- نگاهم بعنوان مدیر گروه سایت ها به پرشین بلاگ یک نگاه کاملا تجاری و اقتصادی است. هر چند به عنوان یک وبلاگنویس یا پژوهشگر ممکن است دیدگاه های اجتماعی و سیاسی و علمی نیز داشته باشم.
  نظرات ()
مطالب اخیر از عصر اطلاعات تا عصر تجربه نقش فناوری در کاهش تراکنش های اجتماعی نگارش بی ویرایش در وبلاگ اعتراف اوباما به خطا در لیبی و آینده سیاسی او پاسخگویی در فضاهای ثالث ظرفیت کشورها برای دمکراسی مجازی نهادهای سیاسی فضای مجازی دمکراسی دیجیتال / مردم سالاری مجازی مقایسه دستاوردهای حوزه فاوا و فضای مجازی خطای استراتژیک تعمیم فاوا به همه حوزه ها
کلمات کلیدی وبلاگ اینترنت وب جامعه فضای مجازی (٧۳) اینترنت (٦٥) جامعه مجازی (٦٠) وبلاگستان (٤۸) وبلاگ چیست؟ (٤٠) فاوا (٢٩) اندیشه (٢٥) وبلاگ (٢٤) فیلترینگ (٢٠) سایتهای اینترنتی (۱٦) نقد و بحث و اندیشه (۱٦) فاوا ( فناوری اطلاعات و ارتباطات ) (۱٦) وب فارسی (۱٤) سایت (۱۳) شبکه اجتماعی مجازی (۱۳) تجربه روزانه پیشنهاد پیش بینی آینده (۱۳) رسانه (۱٢) فیلترینگ و سانسور و مسدودی (۱۱) آینده جهان (۱٠) اینترنت وب جامعه فضای مجازی شبکه اجتماعی وبلاگستان (۱٠) کسب و کار مجازی (٩) وبلاگنویسان (۸) تعامل اجتماعی (٧) فناوری اطلاعات و ارتباطات (٧) جامعه مجازی اینترنت وب (٧) روز وبلاگ فارسی (٧) پرشین بلاگ (٧) فیس بوک (٦) مهدی بوترابی (٦) بازاریابی اینترنتی (٦) هویت مجازی (٦) مصاحبه و خاطره (٦) اینترنت و وب (٦) خبرستان (٦) آزادی (٦) جشنواره اینترنتی (٦) مدیران سایتها (٦) کاربران اینترنت (٦) وبلاگستان فارسی (٥) سایت اینترنتی (٥) وبلاگنویسی (٥) اینترنت ملی (٥) میراث دیجیتال (٥) مصاحبه (٥) ابر رسانه و رسانه و رسانه اجتماعی (٥) تبلیغات آنلاین (٥) جشن تولد پرشین بلاگ (٥) جشن وبلاگ فارسی (٤) جشن بانوان برتر وبلاگستان (٤) گروه سایت های پرشین بلاگ (٤) آموزش و تحقیق (٤) امنیت و امنیت ملی (٤) دانش و قدرت و ثروت (٤) سلامت مجازی (٤) نظرسنجی و افکار سنجی و افکار عمومی (٤) لینک (٤) عکس (٤) انتخابات (٤) گوگل (٤) اراذل و اوباش (٤) وبلاگنویس (٤) انتخابات دهم ریاست جمهوری (٤) افکار عمومی (۳) اقتدار دولتها (۳) حریم خصوصی (۳) وبلاگ تخصصی (۳) انسان (۳) پرشین بلاگ (۳) نظرسنجی (۳) رضا کیانیان (۳) تحریم (۳) مردم سالاری مجازی (۳) تولید محتوای فارسی (۳) فیلترینگ و سانسور (۳) بزرگداشت و یادبود و مناسبت (۳) امنیت فضای مجازی (۳) گوگل پلاس (۳) وبلاگ فستیوال (۳) جامعه مجازی و اینترنت وب (۳) روز وبلاگ (۳) اطلاع رسانی (۳) موتورهای جستجوگر (۳) کمیته تعیین مصادیق (۳) دادسرای اینترنت (٢) فیلترینگ اشتباهی (٢) تعاملات اجتماعی (٢) سرمایه گذاری (٢) مسابقه وبلاگنویسی (٢) محیط سالم (٢) پارلمان مجازی (٢) نشریه الکترونیکی (٢) وبلاگ گروهی (٢) محمد علی ابطحی (٢) معصومه ابتکار (٢) سروش صحت (٢) روز جهانی وبلاگ (٢) مستعار نویسی (٢) امیر خادم (٢) آسیب اجتماعی (٢) نقشه جامعه مجازی (٢) شورایعالی فضای مجازی (٢) شبکه گردشگری مجازی (٢) شبکه مجازی گردشگری (٢) جشنواره مسابقه اینترنتی (٢) ایده و کارآفرینی و نوآوری (٢) جامعه مجازی و اینترنت (٢) فرهنگ و آیین و دین (٢) منافع ملی (٢) ستاد مجازی انتخابات (٢) ابر رسانه و رسانه (٢) آزادی و دسترسی به اطلاعات (٢) علیرضا عسگری (٢) جنگ سایبری (٢) سئو seo (٢) مهاجرت (٢) نوروز (٢) انتخابات 24 اسفند (٢) عمو پورنگ (٢) وب (٢) جوانان (٢) رسانه مجازی (٢) حقوق شهروندان مجازی (٢) فیلترنت ملی (٢) دات کام (٢) طراحی وب (٢) استبداد (٢) گروههای اینترنتی (٢) وبگرد (٢) زندگی مجازی (٢) گروههای مرجع اینترنتی (٢) شهروندان مجازی (٢) مردم سالاری (٢) زندگی دیجیتال (٢) شکاف دیجیتالی (٢) داریوش فرضیایی (٢) قرار وبلاگی (۱) سرزمین مادری (۱) پزشکان (۱) تبعیض جنسیتی (۱) اسپم (۱) تالیا (۱) فناوری اطالاعات (۱) پرشین وبلاگ (۱) اقتدارگرایان اینترنت (۱) ابرقدرتها (۱) گروههای مرجع (۱) شبکه اجتماعی (۱) ضیایی پرور (۱) پرشین بلاگ دات کام (۱) پرشین بلاگ دات آی آر (۱) انجمن صنفی (۱) icc (۱) حاشیه نویسی (۱) کامنتینگ (۱) ریزش اطلاعات (۱) جهان سوم (۱) وطن (۱) سایتهای موسیقی (۱) حجاب و عفاف (۱) رسانه های دیجیتال (۱) امر به معروف (۱) نهی از منکر (۱) صنعت it (۱) فیلترننت ملی (۱) persianblog (۱) boutorabi (۱) امین پور (۱) ابر رسانه (۱) کلوپ (۱) صنف اینترنت (۱) شغل اینترنتی (۱) تیم برنرز لی (۱) w3c (۱) www (۱) مخترع وب (۱) زنده رود (۱) خانه پدری (۱) وب مستر (۱) قاره جدید (۱) ماتریکس (۱) رنسانس اینترنتی (۱) دانش (۱) افغانستان (۱) همایش (۱) دین (۱) قرآن (۱) مذهبی (۱) عشق (۱) جشن (۱) دانلود (۱) موبایل (۱) زنان (۱) اخلاق (۱) خاطره (۱) بلاگ (۱) ایرانسل (۱) فناوری اطلاعات (۱) وبگردی (۱) مایکروسافت (۱) خاتمی (۱) دیجیتال (۱) پروفایل (۱) بیل گیتس (۱) جشن تولد (۱) تلفن (۱) وبلاگهای تخصصی (۱) وبلاگهای سیاسی (۱) قیصر (۱) پشت صحنه (۱) آی تی (۱) پیام (۱) بوترابی (۱) زبان فارسی (۱) پیشنهاد (۱) ایمیل (۱) تاجیکستان (۱) کاریکاتور (۱) کپی رایت (۱) قرآن کریم (۱) عدالت (۱) یادداشت (۱) فید (۱) blog (۱) سپاه جاویدان (۱) صادرات نرم افزار (۱) فاوا ( فناوری اطلاعات و ارتباطات ) ا (۱) اصلاح طلبان و اصولگرایان (۱) هولدینگ (۱) بازاریابی شبکه ای (۱) اخلاق و اخلاقیات در جامعه مجازی (۱) نخبگان مجازی (۱) جنگ نرم (۱) دروغ و تخریب (۱) مونیتورینگ (۱) نظرسنجی و افکار سنجی (۱) وب معنایی (۱) احزاب و تشکل ها (۱) حقوق بشر و قضاوت (۱) پورتال پرتال (۱) مرجعیت مجازی (۱) مرجعیت و نخبگان مجازی (۱) آسیب شناسی فضای مجازی (۱) همایش مسابقه جشنوواره (۱) پیام رسانه (۱) شناخت منطق (۱) جنگ نرم و سخت و سایبری (۱) مصاحبه خاطره پیام (۱) عدالت آزادی آگاهی انتخاب اختیار (۱) آسیب اجتماعی و فردی (۱) شهرت مجازی (۱) رضایت کاربران (۱) ایده و کارآفرینی (۱) دایرکتوری فهرست سایت (۱) اینفوگرافیک (۱) جنگ سایبری نرم سخت صلح بحران رقابت (۱) اینترنت وب جامعه مجازی اینترانت شبکه ملی اطلاعات (۱) بازریابی الکترونیکی اینترنتی (۱) کنسرسیوم آموزش الکترونیک (۱) آموزش الکترونیکی و اینترنتی (۱) فیلترنت اشتباهی (۱) انجمن سایتهای فارسی (۱) جهانی سازی (۱) رسانه دیجیتال (۱) اینتنرنت (۱) نشریه اینترنتی (۱) رنکینگ (۱) فرهنگسرای بانو (۱) فضای مجازی (۱) blog day (۱) مهدوی واعظ (۱) چکاد (۱) گروه موسیقی چکاد (۱) دفاع مقدس (۱) قیصر امین پور (۱) صدا و سیما (۱) رضا یزدانی (۱) نجبا (۱) شریف زادگان (۱) hypertext (۱) سایت عمو (۱) گروه اینترنتی (۱) حقوق مولفین (۱) حق نشر (۱) پهنای باند (۱) خرافه (۱) بانکی (۱) انحصار (۱) صفحه نمایش (۱) چاپار (۱) پروچیستا (۱) ساماندهی (۱) قلب مجازی (۱) دولت الکترونیک (۱) هرزه نگاری (۱) باشگاه (۱) نشریات دیجیتال (۱) شایا تجلی (۱) ایران و ایرانی (۱) طراح وب (۱) گزارش تصویری (۱) تبلاگ (۱)
دوستان من زمان بیکرانه ایران جاودانه اکرنه تاجیکستان بر فراز جهان وبلاگ اکرنه ابتکار سبز وبلاگ شخصی خانم دکتر معصومه ابتکار ابتکار سبز وبلاگ شخصی خانم دکتر معصومه ابتکار ایران و ایرانشناسی ایران و ایرانشناسی باشگاه مجازی مدیران و متخصصان ایران سیمرغ پرتال زیگور طراح قالب